Kev ploj tuag loj hauv keeb kwm ntawm Lub Neej: Qhov tseem ceeb ntawm NASA's Artemis Moon thiab Planetary Defense DART Lub Hom Phiaj  

Txij li thaum pib muaj txoj sia nyob hauv ntiaj teb no, kev hloov pauv thiab kev ploj ntawm cov tsiaj tshiab tau mus ua ke. Txawm li cas los xij, muaj tsawg kawg yog tsib qhov kev ploj ntawm cov tsiaj muaj sia loj hauv 500 lab xyoo dhau los. Hauv cov ntu no, ntau dua peb feem plaub ntawm cov tsiaj uas twb muaj lawm tau raug tshem tawm. Cov no hu ua kev ploj thoob ntiaj teb lossis kev ploj loj . Kev ploj loj thib tsib yog qhov kev ploj loj kawg uas tau tshwm sim li 65 lab xyoo dhau los hauv lub sijhawm Cretaceous. Qhov no tau tshwm sim vim muaj kev cuam tshuam ntawm lub hnub qub poob. Cov xwm txheej ua rau muaj kev tshem tawm cov dinosaurs ntawm lub ntiaj teb. Hauv lub sijhawm Anthropocene tam sim no (piv txwv li, lub sijhawm ntawm tib neeg), nws raug xav tias lub ntiaj teb tej zaum yuav nyob rau hauv lossis nyob ze ntawm Kev ploj loj thib rau , vim yog cov teeb meem ib puag ncig uas tib neeg ua (xws li kev hloov pauv huab cua, kev ua qias tuaj, kev rhuav tshem hav zoov, kev sov ntawm lub ntiaj teb, thiab lwm yam). Ntxiv mus, cov yam ntxwv xws li nuclear, biological lossis lwm yam kev ua tsov rog / kev tsis sib haum xeeb, kev puas tsuaj ib puag ncig ntuj xws li volcanic eruption lossis asteroid cuam tshuam kuj muaj peev xwm ua rau muaj kev ploj loj. Kev nthuav dav mus rau hauv qhov chaw yog ib txoj hauv kev los daws cov teeb meem kev muaj sia nyob uas tib neeg ntsib. NASA lub Artemis Moon Mission yog qhov pib rau tib neeg nyob hauv qhov chaw tob tob los ntawm kev ua haujlwm ntawm lub hli thiab Mars yav tom ntej . Kev tiv thaiv lub ntiaj teb los ntawm kev tiv thaiv lub hnub qub me me kom deb ntawm lub ntiaj teb yog lwm txoj hauv kev uas tau xav txog. NASA lub DART Mission yog thawj qhov kev sim tiv thaiv lub hnub qub me me uas yuav sim tiv thaiv lub hnub qub me me ze lub ntiaj teb rau lub hlis tom ntej.

Ib puag ncig yeej ib txwm hloov pauv tas li. Qhov no muaj ob qho kev cuam tshuam rau cov tsiaj txhu - thaum kev xaiv tsis zoo rau cov uas tsis tsim nyog nyob hauv ib puag ncig ua rau lawv ploj mus, ntawm qhov tod tes, nws nyiam kev ciaj sia ntawm cov tsiaj txhu uas yoog tau txaus los hloov kho rau cov xwm txheej tshiab. Qhov no thaum kawg ua rau muaj kev hloov pauv ntawm cov tsiaj txhu tshiab. Yog li ntawd, kev ploj mus thiab kev hloov pauv ntawm cov tsiaj txhu tshiab yuav tsum tau mus ua ke, yuav luag tsis muaj teeb meem txij li thaum pib muaj sia nyob hauv ntiaj teb.

Txawm li cas los xij, keeb kwm ntawm lub ntiaj teb tsis tau zoo tas li. Muaj tej xwm txheej uas muaj kev cuam tshuam loj heev rau cov tsiaj txhu uas ua rau muaj kev ploj tuag ntau heev. 'Kev ploj tuag thoob ntiaj teb' lossis 'kev ploj tuag ntau heev' yog lo lus siv los piav qhia txog tej xwm txheej uas kwv yees li peb feem plaub ntawm cov tsiaj txhu uas muaj nyob tau ploj tuag hauv lub sijhawm luv luv ntawm lub sijhawm geological. Hauv 500 lab xyoo dhau los, muaj tsawg kawg yog tsib qhov xwm txheej ntawm kev ploj tuag ntau heev ¹.

Table: Lub Ntiaj Teb, Kev Loj Hlob ntawm Hom thiab Tib Neeg  

Qhov no 'Loj Tsib' extinctions tau piav qhia raws li kev txheeb xyuas ntawm cov ntaub ntawv hais txog ntau txhiab tus pob txha pob txha hauv hiav txwv.  

Nyob rau lub sijhawm Cambrian (541-485 lab xyoo dhau los), muaj kev tawg ntawm cov tsiaj txhu tshiab. Qhov no tau ua raws li Thawj Zaug Kev Poob Ntuj ntawm lub neej hauv ntiaj teb uas tau tshwm sim 400 lab xyoo dhau los hauv lub sijhawm Ordovician - Silurian. Qhov no tau pom kev ploj ntawm ntau dua 85% ntawm cov tsiaj txhu hauv dej hiav txwv los ntawm kev hloov pauv huab cua vim yog kev txias ntawm dej hiav txwv hauv ntiaj teb ua raws li kev txo qis ntawm dej hiav txwv thiab kev poob ntawm cov chaw nyob hauv thaj chaw qis. Qhov Thib Ob Kev Poob Ntuj tau tshwm sim 365 lab xyoo dhau los hauv lub sijhawm Devonian uas zoo li yog vim muaj kev txo qis ntawm cov pa oxygen ntawm dej thaum dej hiav txwv siab. Kev ua haujlwm ntawm roob hluav taws tam sim no xav tias yog qhov ua rau muaj kev ploj tuag zaum ob ¹.

Qhov Kev Poob Phaus Thib Peb lossis Permian-Triassic kev ploj phaus tau tshwm sim li ntawm 250 lab xyoo dhau los hauv lub sijhawm Permian-Triassic. Qhov no kuj hu ua Kev Tuag Loj vim tias ntau dua 90 feem pua ​​ntawm cov tsiaj txhu hauv ntiaj teb tau raug tshem tawm. Qhov no tau tshwm sim vim muaj kev hloov pauv huab cua hnyav tom qab lub ntiaj teb sov sai sai vim yog kev tso tawm cov pa roj av loj heev tshwj xeeb tshaj yog qhov nce ntawm CO2 rau npaug _hauv huab cua ^1,2 . Qhov no kuj piav qhia txog qhov ua rau muaj kev poob phaus thib plaub lossis Triassic-Jurassic kev ploj phaus 210 lab xyoo dhau los uas pom kev tshem tawm ntau yam tsiaj loj ua rau txoj kev rau cov dinosaurs vam meej. Kev tawg ntawm roob hluav taws loj heev zoo li yog qhov xwm txheej cuam tshuam nrog ob qhov kev ploj phaus loj no.

Qhov kev ploj tuag tsis ntev los no, thaum kawg ntawm Cretaceous (lossis Cretaceous-Paleogene kev ploj tuag lossis Fifth Mass Extinction) tau tshwm sim li 65.5 lab xyoo dhau los. Qhov no yog ib qho ntawm kev ploj tuag loj tshaj plaws hauv keeb kwm ntawm lub neej uas pom kev ploj tuag tag nrho ntawm txhua tus dinosaurs uas tsis yog avian. Muaj ob qho tib si avian thiab tsis yog avian dinosaurs. Avian dinosaurs yog cov ntshav sov thaum cov dinosaurs uas tsis yog avian yog cov ntshav txias. Cov tsiaj reptiles ya thiab cov dinosaurs uas tsis yog avian tau raug kev ploj tuag tag nrho thaum cov xeeb ntxwv ntawm avian dinosaurs tseem muaj sia nyob txog niaj hnub no, cim qhov kawg ntawm lub hnub nyoog ntawm dinosaurs. Ntawd yog lub sijhawm uas kev hloov pauv loj heev hauv ib puag ncig tau tshwm sim vim muaj kev cuam tshuam ntawm lub hnub qub loj nrog lub ntiaj teb ntawm Chicxulub, Mexico thiab ob qho tib si rau kev tawg ntawm roob hluav taws loj heev uas ua rau muaj kev hloov pauv huab cua ua rau qhuav ntawm kev muab zaub mov. Kev cuam tshuam ntawm lub hnub qub tsis yog tsuas yog ua rau muaj kev poob siab, lub zog cua sov loj thiab tsunami xwb, tab sis kuj tso tawm ntau cov hmoov av thiab cov khib nyiab hauv huab cua uas ua rau lub hnub ci tsis tuaj yeem ncav cuag lub ntiaj teb nto yog li ntawd yuav luag tsis muaj photosynthesis thiab lub caij ntuj no ntev. Qhov tsis muaj photosynthesis txhais tau tias kev puas tsuaj ntawm cov nroj tsuag tseem ceeb suav nrog phytoplankton thiab algae nrog rau cov tsiaj txhu uas nyob ntawm ^1,3 . Kev cuam tshuam ntawm lub hnub qub yog qhov tseem ceeb ntawm kev ploj mus tab sis kev tawg ntawm roob hluav taws nyob ib puag ncig lub sijhawm ntawd, ntawm ib sab, tau pab txhawb rau kev ploj mus ntau los ntawm kev ua rau qhov tsaus ntuj thiab lub caij ntuj no hnyav dua los ntawm kev pov cov pa luam yeeb thiab hmoov av rau hauv huab cua. Ntawm qhov tod tes, nws kuj ua rau sov los ntawm roob hluav taws ^4. Raws li kev ploj mus tag nrho ntawm tsev neeg ntawm cov dinosaurs uas tsis yog avian, kev kawm txog physiology ntawm cov xeeb ntxwv ntawm cov dinosaurs avian qhia tias muaj kev ua tsis tiav rau kev yug me nyuam vim tsis muaj vitamin D3 (cholecalciferol) hauv cov embryos tsim hauv qe ua rau tuag ua ntej hatching ⁵.

Nyob rau lub sijhawm Anthropocene tam sim no (piv txwv li, lub sijhawm ntawm tib neeg), qee cov kws tshawb fawb sib cav tias Kev Poob Rau Pawg Neeg Thib Rau twb tau ua tiav lawm vim yog tib neeg ua rau muaj teeb meem ib puag ncig xws li kev hloov pauv huab cua, kev ua qias tuaj, kev rhuav tshem hav zoov, kev sov ntawm lub ntiaj teb, thiab lwm yam. Qhov no yog raws li kev kwv yees ntawm cov nqi ploj ntawm cov tsiaj txhu tam sim no, uas pom tias nyob rau hauv qhov sib xws nrog cov nqi ploj ntawm cov tsiaj txhu rau kev ploj ntawm pawg neeg ua ntej ^1. Qhov tseeb, cov txiaj ntsig los ntawm lwm txoj kev tshawb fawb lees paub tias cov nqi ploj ntawm cov tsiaj txhu thiab nroj tsuag tam sim no siab dua li cov nqi ploj ntawm tsib qhov kev ploj ntawm pawg neeg ua ntej tau los ntawm cov ntaub ntawv fossil ^6,7,8 thiab cov kev pib txuag zoo li tsis pab ntau ^8. Ntxiv mus, muaj lwm yam uas tib neeg ua rau muaj xws li kev ua tsov rog nuclear / kev puas tsuaj uas muaj peev xwm ua rau muaj kev ploj ntawm pawg neeg. Cov kauj ruam thoob ntiaj teb thiab kev siv zog tas li rau kev tshem tawm riam phom, kev txo qis kev hloov pauv huab cua, kev txo qis carbon emissions thiab kev txuag tsiaj txhu, txawm tias qee cov kws tshawb fawb pom zoo kom txo qhov loj ntawm tib neeg kev lag luam, kev txo qis ntawm cov pej xeem tib neeg los ntawm kev txo qis ntawm cov menyuam yug thiab qhov kawg ntawm 'kev loj hlob mania' ⁹.

Ib yam li qhov kawg ntawm Cretaceous kev ploj tuag, txhua qhov kev puas tsuaj ib puag ncig yav tom ntej uas tshwm sim los ntawm kev cuam tshuam los ntawm qhov chaw thiab / lossis los ntawm kev tawg ntawm roob hluav taws loj kuj tseem yuav ua rau muaj kev cov nyom loj heev rau tib neeg vim tias thaum kawg, zoo li txhua lub ntiaj teb , Lub Ntiaj Teb yuav raug kev phom sij los ntawm kev cuam tshuam los ntawm qhov chaw (nrog rau kev tawg ntawm roob hluav taws) ua rau tsis muaj photosynthesis vim yog qhov tsaus ntuj ntev yog li txhua cov nroj tsuag tseem ceeb thiab cov tsiaj txhu uas vam khom yuav ntsib kev puas tsuaj.

Colonization ntawm tob qhov chaw thiab deflecting lub ntiaj teb-bound asteroids deb ntawm lub ntiaj teb yog ob lub teb tau ntawm tib neeg mus rau lub existential hem los ntawm kev cuam tshuam los ntawm qhov chaw. NASA tus Artemis hli Lub hom phiaj yog pib mus tob qhov chaw kev ua neej nyob ua rau tib neeg muaj ntau yamntiaj chaw hom. Qhov kev pab cuam no yuav tsis tsuas yog tsim cov tib neeg mus sij hawm ntev nyob rau thiab nyob ib ncig ntawm lub hli tiam sis kuj qhia zaj lus qhia txog kev npaj rau tib neeg txoj hauj lwm thiab tej chaw nyob Lub peb hlis ntuj. Artemis lub hom phiaj yuav tsim lub hauv paus camp ntawm lub daim nto los muab astronauts ib lub tsev nyob thiab ua hauj lwm ntawm lub hli. Qhov no yuav yog thawj zaug ntawm tib neeg nyob rau saum npoo ntawm lwm lub cev xilethi-aus¹⁰. NASA tus planetary Kev tiv thaiv DART Lub Hom Phiaj tau teeb tsa los sim ib txoj hauv kev ntawm deflecting lub asteroid deb ntawm lub ntiaj teb. Ob leeg ntawm no qhov chaw missions tuav cov lus cog tseg rau kev txo qis ntawm cov teeb meem uas tshwm sim rau tib neeg los ntawm kev cuam tshuam los ntawm qhov chaw. 

 ***   

DOI: https://doi.org/10.29198/scieu/2208231

***

References:  

1. Khlebodarova TM thiab Likhoshvai VA 2020. Ua rau muaj kev ploj tuag thoob ntiaj teb hauv keeb kwm ntawm lub neej: qhov tseeb thiab kev xav. Vavilovskii Zhurnal Genet Selektsii. 2020 Jul; 24(4): 407-419. DOI: https://doi.org/10.18699/VJ20.633 | https://www.ncbi.nlm.nih.gov/pmc/articles/PMC7716527/  

2. Wu, Y., Chu, D., Tong, J. et al. Kev nce rau 2 npaug ntawm atmospheric pCO12 thaum lub sij hawm Permian-Triassic loj extinction. Nat Commun 2137, 2021 (XNUMX). https://doi.org/10.1038/s41467-021-22298-7  

3. Schulte P. thiab al 2010. Chicxulub Asteroid Impact thiab Mass Extinction ntawm Cretaceous-Paleogene Ciam Teb. SCIENCE. 5 Mar 2010. Vol 327, Issue 5970. DOI: https://doi.org/10.1126/science.1177265 

4. Chiarenza UA thiab al 2020. Asteroid cuam tshuam, tsis yog volcanism, ua rau kawg-Cretaceous dinosaur extinction. Luam tawm Lub Rau Hli 29, 2020. PNAS. 117 (29) 17084-17093. DOI: https://doi.org/10.1073/pnas.2006087117  

5. Fraser, D. (2019). Vim li cas cov dinosaurs tau ploj mus? Puas yog cholecalciferol (vitamin D3) deficiency yog cov lus teb? Phau ntawv Journal of Nutritional Science, 8, E9. DOI: https://doi.org/10.1017/jns.2019.7  

6. Barnosky AD, thiab al 2011. Puas yog lub ntiaj teb thib rau kev ploj tuag lawm? Xwm. 2011; 471(7336:51-57. DOI: https://doi.org/10.1038/nature09678  

7. Ceballos G., thiab al 2015. Ceev nrooj tam sim no human-induced species losses: Nkag mus rau qhov thib rau kev ploj tuag. Sci. Adv. 2015; 1(5): e1400253. DOI: https://doi.org/10.1126/sciadv.1400253  

8. Caw RH thiab al 2022. Lub Sixth Mass Extinction: qhov tseeb, ntawv tseeb lossis kev xav? Kev tshuaj xyuas lom neeg. Nqe 97, Nqe 2 Lub Plaub Hlis 2022, Nplooj 640-663. Thawj zaug luam tawm: 10 Lub Ib Hlis 2022. DOI: https://doi.org/10.1111/brv.12816 

9. Rodolfo D., Gerardo C., thiab Ehrlich P., 2022. Circling the drain: the extinction crisis and the future of humanity. Published: 27 June 2022. Philosophical Transactions of the Royal Society Biological Sciences. B3772021037820210378 DOI: ib http://doi.org/10.1098/rstb.2021.0378 

10. Prasad U., 2022. Artemis Moon Mission: Towards Deep Space Human Habitation. Kev tshawb fawb European. Published 11 August 2022. Muaj nyob ntawm http://scientificeuropean.co.uk/sciences/space/artemis-moon-mission-towards-deep-space-human-habitation/  

***